niedziela, 11 maja 2014

Pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym a współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca obowiązek ubezpieczenia społecznego

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Katowicach - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 28 lutego 2012 r. III AUa 1581/11


I.
 Za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych uznać można tylko taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada bowiem celom ustawy systemowej wyrażającym się przymusem ubezpieczenia, na zasadzie równości, wszystkich zarobkujących własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia).
 opubl. OSA 2013/8/16.
 II.
 Posiadanie przez małżonków odrębnych lokali, czasowe (a nawet stałe) w nich zamieszkiwanie, nie jest wystarczające do przyjęcia, że nie pozostają oni we wspólnym gospodarstwie domowym przy uwzględnieniu faktu, iż oba mieszkania znajdują się niedaleko siebie, w tym samym budynku i są utrzymywane z jednego, wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego.
 opubl. OSA/Kat. 2012/4/6.



-     OSA 2013 nr 8, poz. 16, str. 108, OSA/Kat. 2012 nr 4, poz. 6, Legalis
-     Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Art. 6 ust. 1 pkt 5, Art. 8 ust. 11



Skład sądu
Przewodniczący: SSA Jolanta Ansion (spr.)
 Sędziowie: SSA Ewa Piotrowska
 SSA Zbigniew Gwizdak


Sentencja
Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. w Katowicach sprawy z odwołania E. O. (E. O.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział (...) przy udziale zainteresowanego A. O. (A. O.) o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu na skutek apelacji ubezpieczonej E. O. oraz zainteresowanego A. O. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w R. z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt IX U 39/11 oddala obie apelacje.


Uzasadnienie

Decyzją z dnia 29 lipca 2009 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział (...) stwierdził, iż ubezpieczona E. O. z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej z Panem A. O. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia 1 marca 2007 r. do dnia 31 marca 2009 r., natomiast nie podlega za ten okres dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
 Wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, iż pani E. O. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej z A. O.
 Na skutek apelacji organu rentowego od ww. wyroku, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt III AUa 980/10, nie podzielając wniosków Sądu Okręgowego, że między stronami zawarto ważną umowę o pracę, a dokonaną ocenę uważając za przedwczesną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. Ośrodek Zamiejscowy w R.
 Rozpoznając ponownie odwołanie ubezpieczonej E. O., Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt IX U 39/11, oddalił odwołanie.
 Po ponownym rozpoznaniu sprawy, kierując się wytycznymi Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy ustalił, że zainteresowany A. O. od dnia 1 lutego 1978 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie handlu na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Prezydenta Miasta (...).
 Nadto Sąd I instancji ustalił, że w okresie od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2009 r. zawarł on pisemną umowę o pracę ze swoją żoną E. O. zatrudniając ją na stanowisku pracownika biurowego oraz sprzedawcy ofert turystycznych w wymiarze 1/4 etatu z wynagrodzeniem średnio 280,00 zł brutto i z tytułu powyższego zatrudnienia ubezpieczona została zgłoszona przez zainteresowanego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
 Sąd ustalił również, że odwołujący pozostają w związku małżeńskim, nie mają orzeczonej separacji, nie zawarli również umowy dotyczącej rozdzielności majątkowej, zamieszkują w jednym budynku, w różnych mieszkaniach - ubezpieczona z córką w mieszkaniu po zmarłym teściu, a zainteresowany w drugiej części budynku, będącej jego wyłączną własnością.
 Na podstawie zeznań ubezpieczonej Sąd Okręgowy ustalił, że przed marcem 2007 r. nie pomagała mężowi w prowadzeniu działalności i dopiero od czasu zatrudnienia na podstawie umowy z dnia 1 marca 2007 r. rozpoczęła tam pracę, chcąc pomóc mu w prowadzeniu działalności. A także, że do 2008 r. utrzymywała się z wynagrodzenia za pracę oraz z emerytury teścia, a po śmierci teścia ze swojego wynagrodzenia, oszczędności lub wynagrodzenia córki.
 Na podstawie zeznań zainteresowanego Sąd ustalił, iż ubezpieczona od 1982 r. była osobą współpracującą i zajmowała się biurowością, finansami, prowadziła rachunkowość w jego działalności gospodarczej, a na zatrudnienie jej na podstawie umowy o pracę wpłynęła sytuacja rodzinna ubezpieczonego, w której ubezpieczona przeprowadziła się do drugiej części budynku, do mieszkania swojego teścia, w związku z jego stanem zdrowia i wymagającym stałej opieki. Sąd ustalił także, że ubezpieczona w czasie trwania umowy o pracę nie miała wyznaczonych godzin pracy, zainteresowany nie prowadził listy obecności, a ubezpieczona przychodziła do pracy w sytuacji, gdy zainteresowany lub córka poprosili ją o to, gdy zaistniała tak potrzeba.
 Sąd ustalił ponadto, że ubezpieczona podpisywała listy płac, otrzymując wynagrodzenie w wysokości średnio 220,00 zł netto miesięcznie, odbyła szkolenie w zakresie BHP oraz otrzymała pisemny zakres obowiązków, a także ubezpieczona zawierała w imieniu firmy-biura podróży Studio (...), umowy o udziale w imprezie turystycznej.
 Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił w oparciu o akta organu rentowego, akta osobowe i karty zarobkowe ubezpieczonej, dokumenty firmowe i handlowe, zaświadczenie Prezydenta Miasta (...) z dnia 23 maja 1983 r., zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego z dnia (...)., zeznania ubezpieczonej E. O., oraz zeznania zainteresowanego A. O.
 Zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał za przekonywujący, przez co mogący stanowić podstawę rozstrzygnięcia.
 Kierując się przedstawionymi wyżej ustaleniami, Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie ubezpieczonej i zainteresowanego nie zasługują na uwzględnienie.
 Sąd wskazał, że jak stanowi art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm. zm.), za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione, rodziców, macochę, ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz współpracują przy prowadzeniu tej działalności.
 Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 5 powołanej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osobami z nimi współpracującymi od dnia rozpoczęcia tej współpracy.
 W ocenie Sądu Okręgowego bezsporne między stronami było, że ubezpieczona faktycznie świadczyła pracę na rzecz zainteresowanego A. O. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
 Spór w sprawie sprowadzał się, zdaniem Sądu, do ustalenia czy ubezpieczona wykonywała swoje obowiązki, jako pracownik w ramach zawartej umowy o pracę, czy też jako osoba współpracująca.
 Sąd Okręgowy wskazał, że jak wynika bezpośrednio z treści powołanych powyżej uregulowań ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ubezpieczona może zostać uznana za osobę współpracującą przy wykonywaniu działalności gospodarczej prowadzonej przez męża, jeżeli prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz współpracuje przy prowadzeniu tej działalności.
 W świetle wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona w okresie spornym prowadziła z mężem - zainteresowanym wspólne gospodarstwo domowe, czemu nie przeczy fakt zamieszkiwania w odrębnych mieszkaniach, w sytuacji, gdy zamieszkanie to wynikało z konieczności opieki nad chorym teściem (ojcem zainteresowanego), gdy zainteresowany, lub ich wspólna córka zastępowali ubezpieczoną w czasie wykonywania pracy w biurze turystycznym. Sąd podkreślił, że pomimo wezwania do złożenia wniosków dowodowych, zarówno ubezpieczona, jak i zainteresowany, w żaden sposób nie udowodnili przez Sądem, by nie prowadzili w okresie spornym wspólnego gospodarstwa domowego, i że nie utrzymują się wspólnie z dochodu z działalności gospodarczej, nie przedłożyli dowodów na okoliczność posiadanych innych środków utrzymania w tym okresie - w szczególności ubezpieczona, której dochody z pewnością nie wystarczały na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, bowiem otrzymywała wynagrodzenie miesięczne w granicach 220,00 zł netto, gdy w 2008 r. zmarł teść, z którego emerytury ubezpieczona dokonywała opłaty za mieszkanie i gdy córka rozpoczęła pracę i dopiero w 2009 r. po ukończeniu studiów, tj. od tego czasu posiadała finansowe źródło utrzymania i mogłaby pomagać finansowo ubezpieczonej.
 Sąd wskazał, że podkreślenia wymaga to, że o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 KP. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Okoliczności wynikające z formalnie zawartej umowy o pracę lub ugody pozasądowej nie są wiążące w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego (wyrok SN z 24.02.2010 r. II UK 204/09).
 Sąd wskazał, że cechy stosunku pracy określa art. 22 § 1 KP, zgodnie z którym przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
 Zdaniem Sądu I instancji, praca wykonywana przez ubezpieczoną nie była świadczona w ramach stosunku pracy, gdyż nie były spełnione konstytutywne warunki wynikające z art. 22 KP, głównie w zakresie braku cechy podporządkowania pracownika, tj. określenia przez pracodawcę - zainteresowanego czasu pracy, wyznaczenia godzin pracy, ubezpieczona nie podpisywała listy obecności. Ubezpieczona natomiast wykonywała pracę, gdy zaistniała taka potrzeba, na wezwanie zainteresowanego. Ponadto w aktach osobowych brak jest dokumentacji potwierdzającej korzystanie przez ubezpieczoną z praw pracowniczych, takich jak np. urlop wypoczynkowy, co potwierdza również pogląd o niepracowniczym charakterze łączącego odwołujących stosunku, w sytuacji gdy prawo do urlopu jest szczególnym i podstawowym uprawnieniem typowo pracowniczym, a więc przysługuje osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę.
 Sąd wskazał, że jak wynika z treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2009 r. (II UK 134/08, OSNP 2010/13-14/170, OSP 2011/4/37) cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy działalności gospodarczej", o której mowa w art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. zm.) są występujące łącznie:
 a) istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego,
 b) bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej,
 c) stabilność i zorganizowanie oraz
 d) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót.
 W świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz cytowanego stanowiska SN, w ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że ubezpieczona wykonywała pracę, na rzecz zainteresowanego, jako osoba współpracująca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, przy jednoznacznej ocenie występowania konstytucyjnych cech tejże współpracy. Ubezpieczona bowiem jako współpracująca miała istotny wpływ na tę działalność, w okresie spornym tj. przez okres 2 lat zawarła blisko 160 umów w zakresie wycieczek turystycznych, obozów czy wczasów realizowanych poza granicami kraju, umów opiewających na kwoty średnio kilku tysięcy złotych, co niewątpliwie przyczyniło się znacznie do osiągniętych zysków działalności gospodarczej męża i świadczy o zorganizowaniu i ciągłości jej wykonywania. Ubezpieczona była trwale związana z działalnością męża, nie wykonywała innej pracy zawodowej.
 Mając powyższe rozważania na uwadze, a w szczególności fakt ustalenia prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, przy braku wykazania przez odwołujących dowodów przeciwnych oraz ustalenia istnienia współpracy ubezpieczonej przy prowadzeniu działalności pozarolniczej, Sąd uznał, iż ubezpieczona podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu wykonywania współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej z zainteresowanym A. O., w okresach jak w zaskarżonej decyzji.
 W konsekwencji takiego stanowiska, Sąd z mocy art. 47714 § 1 KPC oddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.
 Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego w imieniu ubezpieczonej i zainteresowanego wniósł radca prawny:
 Pełnomocnik ubezpieczonej i zainteresowanego, składając oddzielnie w ich imieniu dwie takiej samej treści apelacje, zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:
 1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie - art. 233 § 1 KPC poprzez zaniechanie dokonania oceny mocy i wiarygodności przeprowadzonych dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza poprzez przyjęcie, iż:
 - ubezpieczona E. O. w spornym okresie prowadziła z mężem - zainteresowanym A. O. wspólne gospodarstwo domowe, mimo, iż w ramach postępowania dowodowego Sąd ustalił, że oboje zamieszkiwali w odrębnych mieszkaniach (co zgodnie przyznali ubezpieczona i zainteresowany, zaś organ rentowy nie zakwestionował tej okoliczności), w sytuacji gdy zamieszkanie to wynikało z konieczności opieki nad chorym teściem, że ubezpieczona prowadząc wówczas wspólne gospodarstwo z chorym teściem i córką, utrzymywała się wówczas z wynagrodzenia z umowy o pracę oraz z emerytury teścia (ok. 1.700,00 zł netto) oraz wynagrodzenia córki -Sąd wbrew doświadczeniu życiowemu oraz w kontekście istnienia znacznej liczby obywateli RP, którzy też muszą się utrzymywać z takich dochodów, mylnie przyjął, iż nie można się utrzymać z takich środków;
 - praca wykonywana przez ubezpieczoną na rzecz zainteresowanego nie była świadczona w ramach stosunku pracy, gdyż - w ocenie Sądu - nie były spełnione konstytutywne warunki wynikające z art. 22 KP, głównie w zakresie braku cechy podporządkowania pracownika, braku określenia przez pracodawcę - zainteresowanego czasu pracy, wyznaczenia godzin pracy, nie podpisywania listy obecności, oraz braku korzystania ze świadczeń pracowniczych w postaci urlopu - mimo, iż w ramach postępowania dowodowego Sąd ustalił, iż z akt osobowych ubezpieczonej wynika, iż została zawarta umowa o pracę, było wypłacane wynagrodzenie, podpisywała listy płac, odbyła szkolenie bhp, otrzymała pisemny zakres obowiązków pracownika, przystąpiono do ubezpieczenia i opłacania składek, uiszczania podatków, oraz, że ubezpieczona w ramach świadczonej pracy w spornym okresie zawarła na rzecz zainteresowanego blisko 160 umów w zakresie wycieczek turystycznych, obozów i wczasów, prowadziła dokumentację pracowniczą i finansowo-księgowa, że oraz ustalenia z zeznań stron oraz dokumentów, iż umowa o pracę była wykonywana w na zasadach określonych w art. 140 KP (zadaniowy system pracy).
 2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 328 § 2 KPC na skutek:
 - niezamieszczenia przez Sąd I instancji w sentencji i uzasadnieniu kwestii rozstrzygnięcia sprawy z odwołania zainteresowanego A. O. od zaskarżonej decyzji organu rentowego;
 - niewyjaśnienie kwestii wprowadzenia w błąd zainteresowanego przez urzędników organu rentowego przy sporządzaniu protokołu kontroli w kontekście podania, iż bez orzeczonego rozwodu względnie separacji małżonkowie nie mogą prowadzić odrębnych gospodarstw domowych;
 3. naruszenie prawa materialnego - art. 8 ust. 11 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 22 i 140 KP - poprzez wadliwie przyjęcie, iż ubezpieczona w spornym okresie świadczyła pracę na rzecz zainteresowanego nie w oparciu o umowę o pracę lecz jako osoba współpracująca, oraz, że ubezpieczona prowadziła ww. okresie z zainteresowanym wspólne gospodarstwo domowe.
 W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik ubezpieczonej wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania ubezpieczonej i zainteresowanego w całości oraz w konsekwencji zmianę rozstrzygnięcia o kosztach, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w R. - przy uwzględnieniu kosztów procesu oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
 Apelacje ubezpieczonej i zainteresowanego są nieuzasadnione.
 Słusznie Sąd Okręgowy wskazując na treść art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. zm.), oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 5 powołanej ustawy, stwierdził, że wobec tego, że poza sporem pozostawało, że ubezpieczona E. O. faktycznie świadczyła pracę na rzecz zainteresowanego A. O. w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, spór w sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy ww. ubezpieczona wykonywała swoje obowiązki jako pracownik w ramach zawartej umowy o pracę, czy też jako osoba współpracująca pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z zatrudniającym ją.
 Wbrew twierdzeniom apelujących, Sąd Okręgowy nie naruszył granic swobodnej oceny dowodów określonej w art. 233 § 1 KPC, albowiem ich wiarygodność i moc ocenił według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału", a zatem, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Podkreślenia wymaga, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o tak ocenione dowody nie mogą wykazywać błędów tak faktycznych, tzn. nie mogą być sprzeczne z treścią dowodów, jak i logicznych (błędności rozumowania i wnioskowania).
 W ocenie Sądu Apelacyjnego, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym słusznie uznał Sąd Okręgowy, że świadczenie pracy przez ubezpieczoną na rzecz A. O. nie miało charakteru pracowniczego, a argumenty przywołane na tę okoliczność są trafne.
 Sąd Apelacyjny podziela stanowisko zawarte w wyroku z dnia 20 maja 2008 r., II UK 286/07 (niepublikowany), w którym Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych uznać można tylko taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakter stały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu. Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada, bowiem celom ustawy systemowej wyrażającym się przymusem ubezpieczenia, na zasadzie równości, wszystkich zarobkujących własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia). W motywach tego orzeczenia Sąd Najwyższy podkreślił, iż ustawa systemowa nie zawiera legalnej definicji "współpracy przy prowadzeniu działalności", a przy interpretacji tego sformułowania nie można abstrahować od obowiązków małżonków wynikających z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także od ratio objęcia współpracowników obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, jakim jest jak najszersze zabezpieczenie obywateli na wypadek wystąpienia ryzyk ubezpieczeniowych, co jednak nie prowadzi do konstatacji, że w każdej sytuacji wykonywania określonego zadania (pracy) przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na rzecz małżonka - przedsiębiorcy, dla celów prowadzonej przez niego działalności musi i może być kwalifikowana, jako współpraca przy prowadzeniu tej działalności, wymagająca objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy również w wyroku z dnia 24 lipca 2009 r., I UK 51/09.
 Dla możliwości uznania za osobę współpracującą konieczne jest również ustalenie okoliczności współpracy przy prowadzeniu tej działalności, co nie może być rozumiane, jako wykonywanie jakichkolwiek czynności na rzecz tej działalności, ale prac takiego rodzaju, rozmiaru i częstotliwości, że mają one wymiar ekonomiczny i organizacyjny na tyle istotny, iż mogą być postrzegane, jako współpraca przy prowadzeniu tej działalności. Nie może ujść uwadze również i ta okoliczność, iż to pan A. O. oświadczył przed Sądem Okręgowym, że wcześniej zatrudniał żonę, jako osobę współpracującą, ale z uwagi na zmniejszenie dochodów w firmie zatrudnił ją w charakterze pracownika. Jak zeznał, w ten sposób zyskał niższą składkę a "wiadomo, że w tej sytuacji szukałem oszczędności". (vide: zeznanie A. O. (…) a.s.).
 Sąd I instancji dokonując analizy stosunku prawnego łączącego ubezpieczoną z A. O., wskazał na cechy charakterystyczne dla stosunku pracy wynikające z art. 22 § 1 KP, tj. zobowiązanie się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym i zwrócił uwagę na brak realizacji tych warunków w zatrudnieniu ubezpieczonej, a w szczególności podporządkowania pracowniczego, określenia przez pracodawcę czasu pracy i jego kontroli.
 Biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, stwierdzić należy, iż ze względu na rodzaj wykonywanych czynności - obsługa klientów prowadzonego przez zainteresowanego biura podróży, rozmiar tej pracy i istotny wpływ, jaki miała współpracująca na tę działalność, można uznać, że praca wykonywana przez ubezpieczoną spełniała kryterium współpracy przy prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, a nie pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy w rozumieniu art. 22 KP, pomimo, że oświadczenia stron umowy zawierały określone w art. 22 KP formalne elementy umowy o pracę. (II UK 164/05 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r.)
 Co do kwestii pozostawania przez ubezpieczoną i zainteresowanego we wspólnym gospodarstwie domowym wskazać należy, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998 r. nie wyjaśnia pojęcia "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" (art. 8 ust. 2 i ust. 11 cyt. ustawy), nie czyniła tego również poprzednia ustawa z 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, dlatego też w ocenie Sądu Apelacyjnego, terminem tym opisuje się więź o charakterze ekonomicznym, realizującą się poprzez wspólne koszty prowadzenia jednego gospodarstwa domowego dla prowadzącego działalność gospodarczą i dla osoby współpracującej.
 Z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że między ubezpieczoną i zainteresowanym występowała określona wyżej relacja. Nie istnieje między nimi rozdzielność majątkowa, nie została orzeczona separacja, a także mimo, iż jak twierdzą, każdy z nich żyje na własny rachunek, to w gestii zatrudniającego ubezpieczoną - zainteresowanego, pozostaje opłacanie z przychodu przedmiotowej działalności gospodarczej, dającej źródło utrzymania im obojgu, rachunków za użytkowanie zarówno lokalu, który on zajmuje, jak i tego który zajmuje ubezpieczona.
 Ubezpieczona oraz zainteresowany twierdzenie o tym, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego wywodzili z faktu posiadania odrębnych mieszkań. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że sam fakt dysponowania oddzielnymi lokalami przez ubezpieczoną i zainteresowanego i fakt czasowego lub stałego w nich zamieszkiwania, nie wystarcza do stwierdzenia, że małżonkowie nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od 1 marca 2007 r. - 31 marca 2009 r., tym bardziej, że lokale te położone są blisko siebie, znajdują się w jednym budynku, i jak wspomniano wyżej są utrzymywane z jednego przedsięwzięcia gospodarczego. Posiadanie więc uprawnień, do odrębnego lokalu na tym samym piętrze domu w Ż. (vide: kserokopia (…) a.s.), nie zmienia oceny stosunku pracy istniejącego pomiędzy A. O. a E. O. w spornym okresie od 1 marca 2007 r. do 31 marca 2009 r. W tych okolicznościach zawarta pomiędzy stronami umowa o pracę nie rodzi obowiązku ubezpieczenia społecznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585).
 Stwierdzając zatem, że apelacje nie zawierają uzasadnionych podstaw, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 385 KPC.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zarejestrowanie działalność gospodarczej w ostatnich miesiącach ciąży

Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 grudnia 2018 r. I UK 476/17 Nie stanowi tytułu...