Zasady zaliczania do emerytury okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej oraz okresu represji


Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Warszawie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 12 kwietnia 2013 r.
III AUa 2028/12


W wymiarze podwójnym okres działalności kombatanckiej jak i równorzędnej z taką działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności oraz okresy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego podlegają zaliczeniu jedynie do ustalenia prawa do świadczenia, a nie do jego wysokości - art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i art. 13 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 400).

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności a orzeczenie o niezdolności do pracy

 Postanowienie
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 28 czerwca 2012 r.
II UK 40/12

Okoliczność w postaci legitymowania się orzeczeniem o znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma tylko ten skutek, że dopuszczalne jest, z powołaniem się na treść art. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), stwierdzenie, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS odpowiednio o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co nie pozwala na wyciągnięcie wniosku przeciwnego. Konstatacja taka wymagałoby bowiem w systemie prawa stanowionego przynajmniej takiej regulacji, z której na podstawie znanych w teorii prawa reguł dekodowania tekstu prawnego można byłoby wyinterpretować normę postępowania wyrażającą taką dyrektywę. Tymczasem z przepisu art. 5 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy możliwość taka nie wynika, a rozumowanie oparte na uznaniu orzeczenia o znacznym bądź umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na równi z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy nie posiada żadnego prawnego uzasadnienia.

Kryteria zakwalifikowania ubezpieczonego jako osoby częściowo niezdolnej do pracy

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Lublinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 23 stycznia 2014 r.
III AUa 1216/13

1. Pojęcie „niezdolność do wykonywania pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” należy rozumieć jako rzeczywistą utratę zdolności do pracy lub znaczne jej ograniczenie, przy wzięciu pod uwagę możliwości i sprawności niezbędnych do dalszego zaangażowania w procesie pracy. Innymi słowy chodzi o zdolność, a więc potencjalną możliwość wykonywania zatrudnienia, przy uwzględnieniu stopnia naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
 2. Uznaje się za częściowo niezdolną do pracy osobę, która wobec naruszenia sprawności organizmu nie jest w stanie wykonywać prawidłowo czynności związanych z zawodem, gdy zachowała zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (np. wymagającej niższych albo niewymagającej żadnych kwalifikacji), lecz jednocześnie utraciła w znacznym stopniu zdolność do wykonywania pracy, do

Weryfikacja okresowych uprawnień rentowych z tytułu niezdolności do pracy

 Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 17 kwietnia 2014 r. I UK 378/13

1. Prawo do renty przysługuje dopóty, dopóki ubezpieczony spełnia warunki ustawowe, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 3 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Oznacza to, że dopuszczalne jest okresowe weryfikowanie uprawnień rentowych, uzależnionych od dalszego trwania stanu niezdolności do pracy (art. 107 cyt. ustawy). Dlatego nawet długotrwałe pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy nie wyklucza negatywnego zweryfikowania takich uprawnień rentowych, które nie były ustalone „na stałe”, wskutek zmian w stanie zdrowia wymaganych do utrzymania uprawnień rentowych lub dalszego ustalenia prawa do renty.
 2. Sądy ubezpieczeń społecznych (ani biegli) nie mają obowiązku wskazywania konkretnych rodzajów pracy, którą może wykonywać osoba niezdolna do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, jeżeli prawidłowo ustaliły, że utrwalona i „zaadoptowana dysfunkcja organizmu nie dyskwalifikuje ubezpieczonego do wykonywania innego zatrudnienia na odpowiednim poziomie zawodowym.


Praca w warunkach szkodliwych a praca w warunkach szczególnych

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 10 kwietnia 2014 r.
I UK 388/13

1. Treść wykazów A i B stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) stanowi odniesienie dla ustalenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach także po zmianie treści art. 32 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) mocą ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 56, poz. 498), polegającej na wprowadzeniu definicji podmiotów uprawnień, o których mowa w art. 32 ust. 1 i odpowiednio art. 184 ustawy emerytalnej, tj. pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
 2. Praca w warunkach szkodliwych nie jest tożsama z pracą w szczególnych warunkach. W świetle art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych konieczne jest nadto, aby ta praca była równocześnie pracą o znacznej uciążliwości, a takie zostały rodzajowo wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie

Zasady ustalania okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 10 kwietnia 2014 r.
II UK 396/13

1. Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy.
 2. Nie jest dopuszczalne przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, zaliczanie innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika. Od tej reguły istnieją odstępstwa. Pierwsze z nich dotyczy sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część (immanentną cechę) większej całości dającej się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika do rozporządzenia. Drugie odstępstwo dotyczy przypadków, kiedy czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny w stosunku do czynności kwalifikowanych jako praca w szczególnych warunkach.


Doliczenie obowiązkowej służby wojskowej do wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach

 Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 5 sierpnia 2014 r.
I UK 442/13


Czas zasadniczej służby wojskowej zalicza się do okresu uprawniającego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Takie doliczenie jest możliwe tylko wówczas, gdy zainteresowany podjął pracę w szkodliwych warunkach w ciągu 30 dni od opuszczenia wojska.

Niezaliczenie urlopu wychowawczego do okresu pracy w warunkach szczególnych


Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 4 września 2014 r. I UK 6/14

Wymóg okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinien odnosić się do okresu faktycznego wykonywania takiej pracy, z pominięciem okresów wyłącznie formalnego pozostawania w zatrudnieniu, w których pracownik - zgodnie z treścią łączącego go z pracodawcą stosunku pracy - zajmuje stanowisko, z którym łączy się wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lecz w rzeczywistości pracy tej nie wykonuje, a tym samym nie jest narażony na uciążliwość związaną z warunkami lub charakterem pracy. Okres niewykonywania pracy nie wpływa zatem na szybszą utratę zdolności pracownika do zarobkowania. W takiej sytuacji, okoliczność, że okresy urlopu wychowawczego - wykorzystane przed dniem 1 stycznia 1999 r. - są okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozostawania w stosunku pracy, które to stanowisko odnosi się do warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, o której mowa w art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.), nie jest wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Skoro bowiem przez pracę w szczególnych warunkach rozumie się wykonywanie takiej pracy, a nie pozostawanie w stosunku pracy, to nie ma podstaw do zaliczenia urlopu wychowawczego do okresu pracy w szczególnych warunkach, skoro pracownik w czasie tego urlopu jest zwolniony z obowiązku świadczenia takiej pracy w takich, szczególnych warunkach.


Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przyznawania dodatku kombatanckiego oraz emerytury i renty przyznawanych w drodze wyjątku

 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przyznawania dodatku kombatanckiego oraz emerytury i renty przyznawanych w drodze wyjątku

z dnia 23 lipca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 997)


Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012 r. poz. 400 oraz z 2014 r. poz. 496) zarządza się, co następuje:

Obszar gospodarstwa rolnego a zaliczanie do stażu ubezpieczeniowego okresów pracy w gospodarstwie rolnym

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 28 czerwca 2013 r.
I UK 24/13


I.
 Ocena, czy ubezpieczony w określonym czasie pracował w gospodarstwie rolnym, powinna być dokonywana według definicji takiego gospodarstwa (wymaganego obszaru) w przepisach ówcześnie obowiązujących (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).
 opubl. OSNAPiUS 2014/4/61.
 II.
 Przepis art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie zawiera definicji pracy

Ocena możliwości zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu emerytalnego

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 9 lipca 2013 r.
III UK 103/12
 
1. Praca w gospodarstwie rolnym nie może polegać na doraźnej pomocy. Takiego waloru z pewnością nie ma praca w gospodarstwie rolnym świadczona w czasie urlopu wypoczynkowego, traktowana jako sposób rekreacji przez osoby przyjeżdżające z miasta na wieś. Jeżeli jednak osoba bliska rolnikowi, stale mieszkająca na terenie gospodarstwa rolnego lub w jego pobliżu, zatrudniona jako pracownik i z tego tytułu podlegająca pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu, a jednocześnie równolegle stale pracująca w gospodarstwie rolnym w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie (co jest do pogodzenia z zatrudnieniem pracowniczym poza gospodarstwem rolnym), korzysta z urlopu bezpłatnego specjalnie w celu udziału w pracach rolniczych w okresie ich nasilenia, to okres takiej pracy powinien być zaliczony do ogólnego stażu ubezpieczeniowego. Warunek stałej pracy w gospodarstwie rolnym może być

Przesłanki zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu emerytalnego

Postanowienie
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 5 września 2013 r.
III UK 26/13

Przesłanką zaliczenia do okresów składkowych okresu pracy w gospodarstwie rolnym, o którym stanowi art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), jest znaczący dla funkcjonowania tego gospodarstwa wymiar czasu pracy, za który uważa się wymiar co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy.

Warunki zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu emerytalnego

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 25 marca 2014 r.
I UK 340/13

W stażu emerytalnym uwzględnia się - jak okresy składkowe - nie okresy jakiejkolwiek pracy gospodarstwie rolnym, lecz tylko stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej. Doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, nie stanowi stałej pracy w gospodarstwie rolnym zaliczanej do stażu ubezpieczeniowego.

Uwzględnianie w stażu ubezpieczeniowym pracy w gospodarstwie rolnym osoby po 16 roku życia

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 3 czerwca 2014 r. III UK 180/13


1. Błędne jest uznanie, że aby móc uwzględnić przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy osoby w gospodarstwie rolnym po ukończeniu przez nią 16 roku życia, musi ona spełniać warunki do uznania jej za domownika w myśl art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
 2. Niedopuszczalność stosowania w stosunku do osoby, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 14440), kryteriów objęcia ubezpieczeniem domowników rolnika oznacza również, że praca takiej osoby nie musi stanowić jej głównego źródła utrzymania.
 3. Co do zasady odbywanie nauki w szkole średniej w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania może uniemożliwiać pracę w gospodarstwie rolnym w rozmiarze pozwalającym na zaliczenie tej pracy do okresu zatrudnienia (stażu emerytalnego), jednakże nie należy tej zasady traktować w sposób dogmatyczny, gdyż każdy stan faktyczny wymagać będzie odrębnego rozważenia. W sytuacji gdy odległość pomiędzy miejscem zamieszkania ubezpieczonego a szkołą wynosiła jedynie 10 km, zaś czas dojazdu zajmował mu zaledwie 20-30 minut, całkowicie uzasadnione wydaje się założenie, że uczeń mógł bez szkody dla efektów odbywanej wówczas nauki w szkole średniej wykonywać na tyle znaczącą część obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (również w sensie czasowego zaangażowania w realizację tych obowiązków), że jego pracy nie można uznać za dorywczą, czy też doraźną pomoc świadczoną zwyczajowo przez dzieci zamieszkujące na terenach wiejskich.

Warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w przypadku wniosku o rentę


Postanowienie
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 26 lutego 2008 r.
II UK 316/07


W odniesieniu do osób, które udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny i stały się całkowicie niezdolne do pracy, ustawodawca zrezygnował nie tylko z wymagania, aby niezdolność do pracy powstała w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ale ponadto określił w sposób szczególny wymagany dla nabycia przez nie prawa do renty okres składkowy i nieskładkowy oraz stopień niezdolności do pracy. Uzasadnia to wniosek, że przepis ust. 2 w sposób szczególny w porównaniu do przesłanek (warunków) przewidzianych w ust. 1 określa przesłanki prawa do renty. Wymagany okres składkowy i nieskładkowy o którym mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 określa przepis art. 58, według którego warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej określoną ilość lat w zależności od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy; okres ten wynosi 5 lat jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Przepis art. 58 ust. 1 nie odnosi się do art. 57 ust. 2, który samodzielnie określił minimalny okres składkowy i nieskładkowy. Tym samym, w odniesieniu do kręgu osób, o których mowa w art. 58 ust. 1, nie znajduje zastosowania ustęp 2 tego przepisu, który w przypadku osób w wieku powyżej 30 lat wymaga, by 5-letni okres zatrudnienia przypadał w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Okresy ubezpieczenia w krajach Unii Europejskiej a prawo do renty

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 18 listopada 2010 r.
III AUa 103/10


Okresy ubezpieczenia przebyte w kraju członkowskim Wspólnoty Europejskiej (Danii) należy uwzględnić przy ustalaniu okresów niezbędnych do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dla ubezpieczonego ubiegającego się o to świadczenie i zamieszkującego od lat poza granicami Polski, na terenie Wspólnoty Europejskiej (w Danii).

Legitymowanie się okresem składkowym i nieskładowym - przesłanka przyznania renty

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 13 września 2011 r. I UK 41/11

To, czy ubezpieczony legitymuje się wymaganym okresem składkowym i nieskładkowym wymaga odniesienia się nie tylko do dziesięciolecia poprzedzającego złożenie wniosku o rentę, ale także do dziesięciolecia przed powstaniem niezdolności do pracy i ustalenia przypadających w nim okresów składkowych i nieskładkowych, w tym okresów zatrudnienia (poza służbą). Natomiast ustalenie, czy stwierdzona niezdolność do pracy powstała w okresie wskazanym w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1227 ze zm.), zależy od tego, czy ubezpieczony stał się niezdolny do pracy w okresie zatrudnienia. Uznaniu tej przesłanki za spełnioną nie sprzeciwiałoby się równoległe z zatrudnieniem pozostawanie ubezpieczonego w służbie, które nie odbiera przecież okresowi pozostawania w stosunku pracy charakteru okresu składkowego.

Staż pracy - prawo do renty, niezdolność do pracy po przerwie powyżej 18 miesięcy

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 23 listopada 2012 r. II UK 102/12

Osoba spełniająca warunki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, która wystąpiła z roszczeniem o przyznanie renty dopiero po powstaniu nowej niezdolności do pracy, powstałej po upływie 18 miesięcy od ustania poprzedniej niezdolności do pracy, nie może skutecznie domagać się ustalenia prawa do renty z uwzględnieniem okresów składkowych i nieskładkowych sprzed dnia powstania pierwszej niezdolności do pracy (61 i art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.)).

Przeliczanie okresów nieskładkowych do stażu emerytalnego


Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 20 sierpnia 2002 r.
II UKN 565/01

Ubezpieczonemu, co do którego obowiązuje wymaganie posiadania pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy, uwzględnia się okresy nieskładkowe w rozmiarze nie wyższym niż jedna trzecia okresów składkowych przypadających w tym dziesięcioleciu.

Sądowa ocena legalności decyzji rentowej

Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 2 sierpnia 2007 r.
III UK 25/07


W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd ocenia legalność decyzji rentowej według stanu rzeczy w chwili jej wydania. W uzasadnionych jednakże sytuacjach, kiedy przesłanka prawa do renty dotycząca wymaganego stażu ubezpieczeniowego spełni się w sposób pewny po wydaniu zaskarżonej decyzji, sąd może przyznać ubezpieczonemu świadczenie (art. 316 § 1 KPC).

Okresy zatrudnienia sprzed wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 23 sierpnia 2012 r.
III AUa 340/12

Dla uznawania okresu zatrudnienia wykonywanego przed wejściem w życie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) za okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz art. ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy nie jest wymagane wykazanie przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę faktu opłacenia przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne. W drodze analogii należy uznać, iż wykazanie opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne od wynagrodzeń otrzymanych przed wejściem w życie omawianej ustawy nie jest wymagane również w sprawach o wysokość emerytury, jeżeli dowiedzione zostało, iż poszczególne składniki wynagrodzenia podlegały obowiązkowi oskładkowania.

Weryfikacja niezdolności do pracy rencisty

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 24 października 2006 r.
II UK 91/06


W aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw do przyznania prawa do renty osobie zdolnej do pracy. Osoba, której wstrzymano prawo do renty z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, nie może skutecznie bronić się zarzutem uprzedniego długotrwałego stanu niezdolności do pracy. Może jedynie kwestionować wyniki badań lekarskich, na podstawie których stwierdzono brak niezdolności do pracy.

Prawo organu rentowego do weryfikacji prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy


Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 3 sierpnia 2012 r.
I UK 66/12



Obecny system nie gwarantuje ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej dożywotnio, bez prawa do weryfikacji tego uprawnienia przez organ rentowy. Tego wymaga spójność systemu ubezpieczeń społecznych - osoba, która po pewnym czasie odzyskała zdolność od pracy, nie powinna korzystać ze świadczeń z funduszu rentowego, lecz podjąć pracę zarobkową lub inną działalność, która pozwoli jej utrzymać się, natomiast środki funduszu rentowego powinny być przeznaczone na wypłatę świadczeń dla ubezpieczonych niezdolnych do pracy zarobkowej.

Uprawnienie organu rentowego do weryfikowania zmiany stanu zdrowia uprawnionego do renty z tytułu niezdolności do pracy

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 26 lipca 2013 r.
III UK 115/12

Stosunki prawne ubezpieczenia społecznego oparte na spełnieniu się ryzyka związanego z oceną stanu zdrowia jako przesłanką (jedną z przesłanek) prawa do świadczenia są równocześnie oparte na regule, że zmiana okoliczności zawsze otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy. Co do zasady więc, w stosunkach ubezpieczeń społecznych warunki do świadczeń mogą być badane w każdym czasie, a od wyniku tego badania zależy albo nabycie prawa do świadczeń w nowej sytuacji faktycznej, albo wstrzymanie do czasu ustalenia dalszego spełniania warunków, albo ustanie prawa. Możliwe jest także - bez względu na powagę rzeczy osądzonej - wzruszanie ustaleń stanowiących podstawę prawomocnych orzeczeń przyznających prawo do świadczeń w drodze nowej decyzji organu rentowego.

Działalność twórcza a utrata lub zawieszenie renty

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 14 lipca 2005 r.
II UK 304/04

Prawo do emerytury lub renty nie ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu na podstawie art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) tylko wówczas, gdy ubezpieczony osiąga przychód w postaci honorariów z tytułu działalności twórczej w rozumieniu art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.).


Brak właściwego pouczenia emeryta/rencisty co uważa się za przychód


Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 17 października 2006 r.
III AUa 502/06

Brak pouczenia ubezpieczonego o tym, co uważa się za przychód emerytów, ma istotny skutek prawny. Oznacza to, że gdyby ubezpieczony (emeryt) w tym zakresie uzyskał pouczenie, to miałby możliwość takiego ukształtowania swojej aktywności zawodowej (w tym działalności gospodarczej), aby nie narazić się na konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego.

Złożenie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako zawiadomienie o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 19 lutego 2008 r.
III AUa 641/07

Złożenie w wydziale składek ZUS druku zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w związku z rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej spełnia wymóg zawiadomienia organu rentowego o zajściu okoliczności, o których mowa w art.138 ust.4 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.


Zmniejszenie / zawieszenie emerytury / renty a nieuzyskiwanie przychodów z działalności gospodarczej

Wyrok
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 26 lutego 2013 r.
III AUa 664/12

Świadczenie emerytalne ubezpieczonego, który mimo zarejestrowania działalności gospodarczej, faktycznie jej nie wykonywał przez cały rok i nie uzyskał z tego tytułu żadnego przychodu, nie może zostać zmniejszone stosownie do treści art. 104 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).

Wynagrodzenie z tytułu pracy w Niemczech a prawo do emerytury

Wyrok
Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 13 września 2013 r.
I UK 76/13

Zarobek emeryta z tytułu zatrudnienia w Niemczech stanowi przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą, który wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie jego emerytury w Polsce.

Zawieszenie / zmniejszenie prawa do emerytury i renty

 Art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

 1. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.

 1a. Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

Roczne rozliczenie świadczeń - emerytura i działalność gospodarcza




Wyrok

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z dnia 5 stycznia 2011 r.

III AUa 657/10

Roczne rozliczenie świadczenia ubezpieczonego na podstawie art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227, ze zm.) pobierającego emeryturę i prowadzącego działalność gospodarczą musi uwzględniać przychód z tej działalności w wysokości kwoty zadeklarowanej, nie niższej jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek w rozumieniu art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (jedn. tekst Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585, ze zm.), nawet wówczas, gdy rzeczywisty przychód z tej działalności osiągnięty został znacznie poniżej tej kwoty.


Roczne rozliczanie świadczeń "kwota zadeklarowana"



Tekst orzeczenia pochodzi z bazy Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.ms.gov.pl

Wyrok

Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

z dnia 25 kwietnia 2013 r.

III AUa 1082/12



Określenie "zadeklarowana kwota" zawarta w art. 18 ust. 8 u.s.u.s. zdecydowanie różni się od pojęcia "przychodu". Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności w ustalaniu tej kwoty. Pojęcie zadeklarowana kwota wyraźnie jest odmienne od kwoty przychodu, co może sugerować dopuszczalność określenia tej kwoty najzupełniej dowolnie, jedynie z uwzględnieniem jej minimum określonego ustawą, natomiast w oderwaniu od jakiejkolwiek, nawet przybliżonej, czy prognozowanej kwoty przychodu. Jednakże takiej możliwości nie ma. Roczne rozliczenie świadczenia ubezpieczonego na podstawie art. 103 i art. 104 u.e.r.f.u.s. pobierającego emeryturę i prowadzącego działalność gospodarczą musi uwzględniać przychód z tej działalności w wysokości kwoty zadeklarowanej, nie niższej jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek w rozumieniu art. 18 ust. 8 u.s.u.s., nawet wówczas, gdy rzeczywisty przychód z tej działalności osiągnięty został znacznie poniżej tej kwoty.


Żołnierze - zaopatrzenie inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin 10.09.2014


Ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
z dnia 29 maja 1974 r. (Dz.U. Nr 21, poz. 117)
tj. z dnia 17 maja 2010 r. (Dz.U. Nr 101, poz. 648)

Rozdział 1. Przepisy ogólne.

 Art. 1 [Zakres zastosowania]  Zaopatrzenie określone niniejszą ustawą przysługuje:

 1)  inwalidom wojennym;

 2)  inwalidom wojskowym;

 3)  członkom rodzin, pozostałym po żołnierzach poległych, zmarłych lub zaginionych w czasie służby wojskowej oraz po inwalidach wojennych i wojskowych.

ZUS Rozporządzenie w sprawie orzekania o niezdolności do pracy 10.09.2014


Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy

z dnia 14 grudnia 2004 r. (Dz.U. Nr 273, poz. 2711)
(zm. Dz.U. 2011 Nr 286, poz. 1683)


Na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

Żołnierze - postępowanie w razie wypadku lub choroby w związku ze służbą



Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie postępowania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej

z dnia 15 września 2003 r. (Dz.U. Nr 175, poz. 1707)
tj. z dnia 21 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 1083)



Na podstawie art. 25 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014 r. poz. 213) zarządza się, co następuje:


Żołnierze - ustalanie uszczerbku na zdrowiu / wypadki i choroby 10.09.2014


Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby

z dnia 8 sierpnia 2003 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1578)
tj. z dnia 6 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 839)


Na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014 r. poz. 213) zarządza się, co następuje:


Rozdział 1. Przepisy ogólne.


 § 1 Rozporządzenie określa:

 1)  właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich, w tym sposób ustalania uszczerbku na zdrowiu żołnierzy oraz związku ich śmierci ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby, sposób ustalania zwiększenia uszczerbku na zdrowiu, terminy badań lekarskich, tryb kierowania na te badania, tryb wydawania orzeczeń i ich zatwierdzania, niezbędne elementy orzeczenia, a także tryb rozpatrywania odwołań i sprzeciwów od tych orzeczeń oraz ich uchylania w trybie nadzoru;

Żołnierze - świadczenia odszkodowawcze w razie wypadków i chorób 09.09.2014



Ustawa o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową

z dnia 11 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 83, poz. 760)
tj. z dnia 10 stycznia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 213)

Rozdział 1. Przepisy ogólne.


 Art. 1 [Świadczenia odszkodowawcze] Świadczenia odszkodowawcze określone w ustawie obejmują jednorazowe odszkodowanie przysługujące w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz odszkodowanie za przedmioty osobistego użytku utracone, całkowicie zniszczone lub uszkodzone wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową.

Rolnicy - warunki i tryb kierowania na rehabilitację KRUS 09.09.2014



Dz.U.2013.860
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI
z dnia 19 lipca 2013 r.
w sprawie warunków i trybu kierowania przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na świadczenia i usługi rehabilitacyjne
(Dz. U. z dnia 30 lipca 2013 r.)
Na podstawie art. 64 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa warunki i tryb kierowania na rehabilitację leczniczą oraz udzielania zamówień na świadczenia i usługi rehabilitacyjne, w tym:
1)   trwałość i okresowość całkowitej niezdolności do pracy oraz przyczynę jej powstania;
2)   wskazania do rehabilitacji leczniczej oraz ocenę jej potrzeby;

Rolnicy - orzecznictwo lekarskie w KRUS 09.09.2014



Dz.U.2005.6.46
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ1)
z dnia 31 grudnia 2004 r.
w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
(Dz. U. z dnia 12 stycznia 2005 r.)
Na podstawie art. 46 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa:
1)  szczegółowe warunki orzekania o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz orzekania o celowości przekwalifikowania zawodowego;
2)  tryb postępowania orzeczniczego;
3)  tryb i termin wnoszenia odwołań od orzeczeń lekarzy rzeczoznawców Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwanej dalej "Kasą";

Rolnicy - zgłaszanie wypadku przy pracy rolniczej 09.09.2014



Dz.U.2005.76.669
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ1)
z dnia 28 kwietnia 2005 r.
w sprawie sposobu i trybu zgłaszania wypadku przy pracy rolniczej oraz ustalania jego okoliczności i przyczyn
(Dz. U. z dnia 2 maja 2005 r.)
Na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
§ 1. Rozporządzenie określa:
1)  sposób i tryb zgłaszania wypadku przy pracy rolniczej, zwanego dalej "wypadkiem";
2)  sposób i tryb ustalania okoliczności i przyczyn wypadku;
3)  sposób dokumentowania wypadku;

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 09.09.2014



Dz.U.2013.1440 
2014.05.26      zm.wyn.z        Dz.U.2014.683              ogólne
                     zm.wyn.z        Dz.U.2014.684              pkt 5
USTAWA
z dnia 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(tekst jednolity)
DZIAŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Rozdział 1
Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy
Art. 1. 1. Ustawa określa:
1)   warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych;
2)   zasady ustalania wysokości świadczeń;
3)   zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń.
2. (uchylony).
3. (uchylony).
4. Warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz wysokość tych świadczeń określają odrębne przepisy.
Art. 2. 1. Świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie przysługują:
1)   ubezpieczonym - w przypadku spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
2)   członkom rodziny pozostałym po ubezpieczonym albo po osobie uprawnionej do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Funkcjonariusze - orzekanie o inwalidztwie Policja UOP SG PSP SW

Dz.U.1995.8.41
2003.09.30      zm.wyn.z        Dz.U.2001.81.877         art. 10 pkt 3, art. 15
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 16 stycznia 1995 r.
w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania.
(Dz. U. z dnia 31 stycznia 1995 r.)
Na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Zasady orzekania o inwalidztwie
§ 1. 1. Przy orzekaniu o inwalidztwie funkcjonariusza Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej, zwanego dalej "funkcjonariuszem", komisja lekarska ustala, czy nastąpiła całkowita niezdolność do służby wskutek stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu oraz czy powoduje ono całkowitą lub częściową niezdolność do pracy.
2. Funkcjonariusz zwolniony ze służby, który został inwalidą, może być zdolny do pracy, częściowo niezdolny do pracy lub całkowicie niezdolny do pracy.